Voel je een burnout dan niet aankomen?

Om maar met de deur in huis te vallen: jawel!
“Maar dan kan je er toch wel iets aan doen om het te voorkomen?”. En ook dan is weer het antwoord: inderdaad!

Laten we eens bekijken hoe een burnout ontstaat. Kijk burnout ben je niet zo maar, daar moet je echt wel wat voor doen. Burnout is het gevolg van jarenlang stress. Je lichaam heeft ingebouwde mechanismen om die stress te beteugelen en om de gevolgen van de stress te verwerken. Door onvoldoende tot rust te komen krijgt je lichaam echter geen kans om te herstellen.

Stressklachten

  In de aanloop naar een burnout krijg je steeds vaker klachten. Nou ja.. wij noemen het klachten, maar het zijn eigenlijk signalen van je lichaam dat er wat loos is. Omdat we klachten vervelend vinden slikken we daar graag een pilletje voor en drukken het gevoel weg. Maar de klachten blijven terug komen… de signalen worden steeds sterker.

Het onderdrukken van die signalen komt eigenlijk neer op: niet naar jezelf, je lichaam luisteren. Eigenlijk doe je dingen te veel of verkeerd en je lichaam is daar een uitstekende graadmeter voor. Je lichaam is in staat om te tonen dat je dingen verkeerd doet: Het wordt koud als je vermoeid bent, het wordt heet als je een ziekte onder de leden hebt en het geeft allemaal andere signalen, zoals pijn, spanning, vermoeidheid als je te veel stress hebt.

Jarenlang gaat het goed

Een burnout voel je dus wel degelijk aankomen. Alleen… “het gaat toch al die jaren al goed? Waarom kan dat dan niet door blijven gaan?” denk je.
En daar zit het hem nu juist in: jarenlang gaat het goed totdat… een burnout je lijkt te overkomen! Dan kan je ineens niets meer. Hoe dat komt kan je lezen in andere blogs van mij.

Iedereen die burnout is (geweest) onderschrijft dit feit: “Ja ik voelde dat het niet goed was. Mijn lichaam gaf signalen.” Maar ze zeggen ook allemaal dat ze dat nu inzien, maar vóór de burnout niet. Blijkbaar gaan we pas luisteren naar ons gevoel, ons lichaam als het heel ver is gekomen.

Het antwoord op de vraag of je een burnout kan voelen aankomen is blijkbaar ja, maar dat besef je pas achteraf. Het loont volgens mij om te investeren in het beter begrijpen en interpreteren van je gevoel. Wanneer dwing je je zelf om te veel te doen bijvoorbeeld en lopen de signalen dan op of blijven ze constant.

Burnoutpreventietip

Mijn tip is: Houd een gevoelslogboek bij. Kijk eens op deze pagina voor een overzicht van lichamelijke klachten http://ontspannu.nl/stresssignalen.php. Scoor je lichamelijke klachten en doe dat maandelijks, waarbij je eerlijk tegen jezelf bent. En merk je dat je meer of ernstiger klachten krijgt, ga dan kijken of je misschien een stapje terug kunt doen, of dingen anders aanpakken of bekijken.

Reageren:
Heb je wat aan deze tips gehad of wil je iets vragen? Reageer dan gerust!

Fred Steetsel
Mentalcoach en Burnoutbegeleider
http://www.ontspannu.nl/

Examenstress: 7 tips

Examenstress brrrrrr

Spannend hoor. Je eindexamen staat voor de deur. Dat is niet zo maar iets. Want stel dat je nu faalt dan heeft je hele schoolwerk niets voorgesteld. O jee! De stresshormonen gieren door je lijf. En wat er nog bij komt is dat het allemaal zo veel anders is dan normaal op school. Straks zit je daar in die zaal, heel anders dan je gewend was. Je hebt meer vrije tijd gehad, zit niet meer in het ritme. Je klasgenoten zie je niet meer zo vaak en daarmee besprak je nog wel eens wat. En heb je wel genoeg gedaan aan de lesstof de laatste tijd? Je slaapt er slecht van…..

Ziehier op een rijtje wat je nu juist niet moet hebben zo vlak voor je examens. Het zijn allemaal negatieve gedachtes en daar achter gaan verkeerde aannames en gedragingen schuil. Hieronder zal ik ze één voor één benomen en vervangen door een constructievere kijk op de dingen, die je samen vast steunen:

Tip 1:  Je examen is eigenlijk gewoon je volgende proefwerk

Door je druk te maken voor een examen krijg je stress. Zeker door aan de uitslag allerlei doemscenario’s op te hangen. Kan dat nou niet anders? Natuurlijk wel! Bedenk: een examen is eigenlijk een proefwerk zoals je er al tientallen hebt gehad de afgelopen jaren. Je bent toch ook zo ver gekomen op school dat je dit examen doet? Nou dan kan je deze toch zeker ook halen!

Tip 2: Met de juiste spanning presteer je het best

Als je je druk gaat zitten maken om doemscenario’s bouw je negatieve stress op. En negatieve stress verlamt. Maar spanning is wel nodig om een prestatie te leveren. Kijk maar naar (top)sporters. De brengen zichzelf in een soort concentratie. Dus: doe als een sporter: concentreer je op jezelf, zorg dat je opgeladen bent, met vertrouwen in jezelf. Denk terug aan het beste wat je ooit hebt gepresteerd (dat mag op school of in de sport zijn) en ga met dat gevoel je examen in!

Tip 3: Alles wat je ooit hebt geleerd zit in je mind

Je voelt je misschien soms een zeef. Dan weet je niets meer. Maar de informatie is er echt allemaal nog. Je hebt alles opgeslagen. Je mind is een supercomputer zonder weerga! Alles is er, je moet er alleen bij kunnen en dat kan alleen als je positief geladen en ingesteld bent. Daarom presteer je dan ook zo goed. Dus neem het vorige punt ter harte en alle kennis die je nodig hebt komt weer naar boven!

Tip 4: Gebruik je ouders, vrienden, verzorgers

Je ziet je klasgenootjes niet meer, het schoolritme is er uit, het voelt wat onvertrouwd. Jongens doen daar stoer over, meisjes hoor je eerder, maar eigenlijk is het voor iedereen het zelfde. Wat heb je nu nodig: juist mensen om je heen die je aanhoren, steunen, stimuleren en opbeuren, je wellicht even vasthouden. Dat laatste klinkt gek, maar als je weet dat bij het vasthouden het ‘knuffelhormoon’ vrij komt dat stresshormonen afbreekt….. Dan zou ik het wel weten. Dus gebruik die ouders, verzorgers en vrienden en laat je lekker knuffelen!

Tip 5: Creëer je eigen ritme en structuur: geniet van de luxe van een hotel

Omdat de schooltijden zijn verdwenen en je alle vrijheid had de laatste weken ben je je kompas wat kwijt. Zoek dus weer dat houvast door je agenda te gebruiken om te plannen wat je doet, of laat die ouders van de vorige tip je erbij helpen. Dat klinkt misschien saai, maar vergelijk het met een vakantie in een hotel of op de camping: ja in een hotel slaap je niet lekker buiten en geniet je minder van de natuur, maar je eten staat wel op tijd klaar, je bed en je kamer worden schoon gemaakt voor je en dus heb jij daarnaar geen omkijken kan je erop bouwen. Dat geeft rust in je hoofd! Na de examens kan je gerust een tijdje lummelen, nu is structuur wel handig.

Tip 6: De wind in je haren

Waarom is mindfulness toch zo populair geworden? Dat komt omdat maar weinig mensen nog doen wat goed voor ze is op een dag, ze genieten zo weinig van het hier en nu. Ze zitten te piekeren over hun examen of zo….. Ga op de dag als het kan naar buiten. Een rondje joggen, een potje basketballen of voetballen, een eind wandelen. Allemaal goed voor je ontspanning, afleiding, hormoonhuishouding. Je lijf is gemaakt om te sporten en helpt je om in het hier en nu te zijn en niet te piekeren. Ga samen met vrienden of vriendinen, maak lol en loop stevig door. Maak er geen wedstrijd van maar geniet! En als je het kan: Geniet van de wind in je haren!

Tip 7: Slapen slapen slapen (en geen alcohol!)

Ja de verleiding was groot om lekker op je eigen tijd naar bed te gaan de laatste tijd. Het eerste uur was er niet meer, het tweede trouwens ook niet. Dat heeft voor late (of zeer vroege) bedtijden en dito tijdstippen van opstaan geleid, soms met wat drank erbij. Nu ga je weer even ‘back to normal’. Want slapen is van essentieel belang voor prestaties. Dat zie je bij sporters, dus het geldt ook voor jou! Op tijd er in, op dezelfde tijd liefst iedere dag en goed nachtrust maken. Geen tv aan, niet te laat je laptop, samsung, iphone of tablet aan, want dat houdt je wakker en zorgt voor minder goede slaap. In je slaap breek je stresshormonen af, zetten je hersens alles op een rijtje. Zo ben je klaar voor een topprestatie!

Reageren:
Heb je wat aan deze tips gehad of wil je iets vragen? Reageer dan gerust!

Fred Steetsel
Mentalcoach en Burnoutbegeleider
http://www.ontspannu.nl/

Waar ga jij met je stress heen?

Stressreacties

Stress wordt algemeen gezien als het gevolg van een oer reactie. Nou ja, eigenlijk een oerwoud reactie. En deze reactie noemen we de ‘vecht-vlucht reactie’, die ontstaat als we gevaar, dreiging onderkennen. Deze reactie zet allerlei processen in ons lichaam in werking.

Nog twee stressreacties
Wat blijkt echter? Naast het vechten en vluchten als stressreactie zijn er nog twee logische reacties te onderkennen namelijk: Bevriezen en de  ‘tend en befriend’ reactie. Dit zijn vooral vrouwelijke reacties. In tijden van bedreiging kan het je leven redden als je je heel stil houdt (bevriezen) of als je anderen opzoekt om samen sterker te staan. In onze geciviliseerde wereld vertonen mensen in stress dus nog steeds één, of enkele van deze vier reacties.

Stresshormonen afbreken
Nu is het super ongezond als we een stress-reactie in je lichaam hebben, maar daaraan geen fysieke uiting geven. Kijk maar naar het aantal mensen dat een hartaanval krijgt terwijl ze naar een spannende voetbal wedstrijd kijken.
In de oertijd ging dat min of meer vanzelf. Want als je gestrest raakt en dat uit door stevig te gaan bewegen en uitwisselen met anderen, dan raak je automatisch het teveel aan stresshormonen kwijt en herstelt je balans.

Waar ga jij met je stress heen?
Maar wat als je de hele dag door bevriest omdat je niet anders durft? Of als je continu ergens tegen vecht, maar je energie niet kwijt kunt, of eigenlijk wel wat steun van anderen kan gebruiken, maar er is niemand voor je, of je durft het niet te vragen?
Dan wordt het tijd om eens te bekijken wat het beste bij jou past. Ben je meer een vechter, of een vluchter? Past dat beter bij jouw situatie? Of zou je wel wat hulp en steun kunnen gebruiken in tijden van stress? Kom dan in actie! En ga ergens met je stress heen!

Reageren:
Wat zou het beste bij jou passen? Waar zou jij eigenlijk met je stress heen moeten gaan? En doe je dat ook?

Fred Steetsel
Mentalcoach en Burnoutbegeleider
http://www.ontspannu.nl/

Stress meten bij DWDD vanavond!

Ten eerste een oproep: kijk vanavond naar de wereld leert door.  Want als je wilt leren wat stress is wat het doet in je lichaam dan kun je veel leren.

En dan nu mijn aantekeningen hierbij:

1. Ten eerste is de Iphone app om een Burnout te voorkomen er NOG niet. Dat wil niet zeggen dat die er niet komt. Even logisch nadenkend gaat het maar om één ding: kun je ter plekke het verloop van je hormoonspiegel bepalen en dat koppelen aan een stukje software, dan is het zeker mogelijk om je stress niveau te volgen.
2. Is dat wenselijk? Dat is een morele vraag. Als je mensen een tool geeft om hun stress te volgen, gaan ze zich dan juist meer of minder verantwoordelijk gedragen? Het is alsof je een harnas aantrekt en dus zo maar tegen alles aan kunt gaan lopen. Stress veroorzaakt problemen en het feit dat je het meet en op enig moment gas terug neemt, wil nog niet zeggen dat je gezond bezig bent
3. Wil je anderen laten meekijken naar je meting? Kortom, stel dat mijn chef weet dat mijn stressniveau te hoog is, van nature of door mijn gedachten, gedrag, wat heeft dat dan als consequenties. Alles wat je kunt meten kun je ook registreren.
4. Kan het je helpen om slimmer met je stress om te gaan? Ja dat kan. Alleen is het de vraag of je eigen meetsysteem: je lichaam met zijn gevoelssignalen, niet veel beter en subtielere signalen geeft.

Mijn advies zou zijn: houd het bij je eigen gevoel, ontwikkel dat. En als je eens terugkoppeling wilt van een app (zo gauw die er is) gebruik die dan om je eigen gevoel te toetsen. Je gevoel heb je altijd bij je en je lichaam zegt je alles wat je hoeft te weten. Daarvoor hoef je vaak maar weinig te meten!

Kortom: luister naar de signalen van je lichaam, wees je daar meer en meer bewust van en dan heb je dit soort metingen niet nodig.

Heb je geen zin om te wachten? Klik dan hier voor de uitzending: http://www.gezond24.nl/video/bekijk/stress-met-smartphone-burnout-voorkomen1.htm

Fred Steetsel
Mentalcoach en Burnoutbegeleider
http://www.ontspannu.nl

Voorkom afknappen als je voor een geliefde zorgt

Of je nu intensief voor je kinderen zorgt of voor een geliefde volwassene, je kunt een burnout krijgen doordat je  overmand wordt door de belasting die dit werk op je legt. Vaak komt dat doordat je moeilijk de balans kunt bewaren tussen deze taak en je andere taken in het leven: je familie, je werk etc. Hoe voorkom je nu dat je gaat afknappen?

Fijne herinneringen

Als je zorgt voor iemand die ernstig ziek is, mentaal of fysiek, dan is de verleiding groot om alleen nog maar de negatieve dingen te zien. Je ziet hem/haar achteruit gaan en de fijne herinneringen vergeet je dan. Bovendien kan je de (kleine) positieve dingen in de huidige situatie niet meer zien.
Je kunt een burnout voorkomen door te focussen op de positieve dingen die je nu (nog) wel hebt. Probeer veel te communiceren en wees daarbij geduldig. Want hij of zij kan dat knap moeilijk vinden in deze situatie. Door je eigen houding aan te passen ervaar je de situatie vaak positiever.

Maak tijd voor jezelf

Je mag ook goed voor jezelf zorgen. Veel (mantel-)zorgers hebben het idee dat ze al hun aandacht moeten schenken aan degene die het zo hard nodig heeft. Zorg ervoor dat je tijd vrij maakt voor jezelf om dingen te doen die je energie geven.
Vrolijke, leuke dingen en ook activiteiten waarbij je tot rust komt (fysiek en geestelijk). Je kan gaan wandelen of mediteren, al naar gelang het bij je past. Door een CD met geleide fantasieën waan je je helemaal op vakantie. Zet een lekker muziekje op of lees een spannend boek. Deze dingen kunnen voorkomen dat je jezelf overmand voelt door je rol als hulpverlener.

Sociale steun

Soms heb je als zorgverlener ook wat aandacht nodig. Om hulp vragen is dan best handig. En als er iemand anders in de familie is die je kan helpen, durf daar dan ook om te vragen. Het werk hoeft niet op jouw schouders alleen te rusten!
Je verhaal kwijt kunnen is vaak ook al een opluchting. Door er met vrienden of kennissen over te praten helpt je al om je wat meer gesteund te voelen.

Professionele hulp

Als je het heel erg moeilijk vindt om je rol als hulpverlener/zorger goed vorm te geven dan zijn er ook professionals die je kunnen helpen. Je krijg dan advies en leert technieken. Daarnaast zijn er support groepen waarin mensen die in dezelfde situatie zitten elkaar steunen en voorzien van de nodige ervaringen en tips. Op internet zijn er fora waarin je je verhaal kwijt kunt of een specifieke vraag kunt stellen. En je kunt samen met een coach je problemen nog eens doornemen.

Samenvattend

Een hulpverlener, (mantel-)zorger zijn is niet makkelijk. Het is een belangrijke taak. Je geeft de ander heel veel van je energie en aandacht en daarvoor krijg je niet altijd dankbaarheid terug. Maar je mag er trots op zijn dat je het doet. Hopelijk kan je met bovenstaande tips je taak volhouden zolang dat nodig is en houd je ondertussen je eigen gezondheid op peil!

Fred Steetsel
Mentalcoach en Burnoutbegeleider
http://www.ontspannu.nl

Alfatraining, mindfulness voorbij!

Nu heb je geen stress.

Ik bedoel: als je je beperkt tot alleen maar dit moment, dit moment waarop je rustig mijn blog zit te lezen, dan ben je waarschijnlijk rustig. Rustiger in ieder geval dan wanneer je gaat zitten nadenken over wat je nog allemaal moet doen of wat er mis is gegaan gisteren.

Dat besef is een gedachtegang die past bij het zogenaamde ‘Zen boeddhisme’. Een vorm van deze religie waar wij in het Westen inmiddels aardig gecharmeerd van zijn geraakt. Deden we zo’n 20 jaar geleden al dit soort wijsheden nog af als “gevaarlijke Oosterse praatjes (Freek de Jonge)”; inmiddels heeft vrijwel iedereen wel eens gemediteerd, gevisualiseerd of vol aandacht tien minuten ademhalingsoefeningen gedaan.

Aandachtstraining
Onlangs nog was één van de populaire vertegenwoordigers van het Zen boeddhisme in Nederland: Thich Nath Han. Een Vietnamese monnik, die door zijn vrienden ook wel ‘Thai’ wordt genoemd.
En wat is het nu dat Thai ons vooral heeft gebracht? Dat is wat we noemen: mindfulness. Nu weet ik wel dat in de westerse wereld ook John-Kabat Zinn met zijn “Mindfulness-Based Stress Reduction” een grote invloed heeft gehad, maar deze materie komt toch echt uit het verre oosten en dus gaat mijn voorkeur uit naar de leer van Thai.

Mindfulness is niets anders dan een aandachtstraining. Het leert je om je aandacht ergens bij te houden. Wij mensen zijn namelijk gewend om onze gedachten te laten gaan. Zelfs tijdens het bekijken van een film, het lezen van een boek of tijdens een gesprek gaan onze gedachten telkens alle kanten op. Breinonderzoek geeft aan dat dit afdwalen een bepaalde functie heeft (tijdens het afdwalen zetten we onbewust dingen op een rijtje of verwerken we indrukken).

Door met meer aandacht ergens mee bezig te zijn kun je echter deze automatische hersenactiviteit wat tot bedaren brengen. Je wordt dus rustiger en daardoor heb je minder stress.

Alfatraining gaat door waar mindfulness ophoudt
Nu zou ik hier kunnen stoppen, maar dat doe ik niet. Want zoals je in de titel kunt lezen gaat deze blog niet over rustiger worden door aandachtstraining, maar over alfatraining.

Alfatraining is ontdekt en ontwikkeld voor Jose Silva in de 60-er jaren. Je zou kunnen zeggen dat mindfulness een onderdeel is van de alfatraining. Alfatraining leert je in tegenstelling tot aandachtstraining namelijk een dynamische meditatie. Het leert je niet alleen hoe je direct rustig kunt worden, maar ook hoe je op dat rustige ‘alfaniveau’ kunt werken aan je doelen. En daardoor word je niet alleen rustiger op het moment van de oefening zelf, maar ook stressbestendiger de hele dag door. Het geeft je daarvoor handvatten.

En hoe doet alfatraining dat nu? Bij alfatraining leer je al heel snel om je hersens op een rustig niveau te brengen. Dat is stap 1, vergelijkbaar met de aandachtstraining. Daarna leer je om technieken te gebruiken waarbij je o.a. kunt werken aan je angsten overwinnen, je zelfvertrouwen te vergroten, verslavingen te overwinnen en gericht te werken aan een betere fysieke gezondheid.

En waarom is alfatraining zo effectief? Dat komt doordat je op dat rustige alfaniveau (een lichte meditatieve staat) dicht bij je onderbewustzijn bent. Wat je op het alfaniveau oefent wordt sneller opgenomen in je brein. Je leert sneller, raakt sneller van zaken overtuigd.

Binnenkort weer trainingen
Mindfulness en het vervolg: mindfulness plustrainingen (alfatraining) zijn er binnenkort weer. Kijk op mijn website voor deze leuke en leerzame trainingen Mindfulnesstrainingen

Nu vragen?
Ik nodig je uit om me met vragen te mailen of hier te reageren.

Fred Steetsel
Mentalcoach en Burnoutbegeleider
http://www.ontspannu.nl

Het is me te veel

Susan Boyle en het pad dat ze bewandelde

Vandaag las ik in de krant een artikel over Susan Boyle. Je weet wel, die enorm talentvolle zangeres uit zo’n talentenjacht in Engeland in 2009. Ik las over haar:

De zingende huisvrouw moest in het verleden meerdere optredens afzeggen, omdat ze oververmoeid en overspannen was. Ondanks intensieve begeleiding door psychologen raakte ze overspannen door de media-aandacht en trok ze zich enige tijd terug.

Nu blijkt de Schotse weer beter in haar vel te zitten. “Ik weet wat ik doe en welk pad ik wil bewandelen. In het begin was het moeilijk maar nu kan ik alles beter handelen. Ik voel geen druk. Ik weet dat ik niet alleen ben en dat ik een goed team om me heen heb.”

Niet slim bezig
Overspannen raak je doordat de druk te hoog is. Je kan het (even) niet meer aan. Vaak is de aanleiding een nare situatie in je leven zoals een ontslag of een noodlot dat een dierbare treft.

Susan probeerde eerst toch door te gaan, waarbij ze zich intensief liet begeleiden. Dat leidde uiteindelijk tot niets. Het is alsof je een pan water op het hoog vuur zet, en door maar flink te blazen en roeren het koken probeert te voorkomen. Dat werkt dus niet.

Gelukkig heeft ze dat zelf ook ingezien. Zo doorgaan had haar wellicht helemaal uitgeput en zoals ik het artikel lees, en de tijdsduur erbij betrek, is ze waarschijnlijk in een lichte burnout (type 1) geraakt door in die overspannen toestand nog een tijd door te gaan.

Besef (bewustwording en acceptatie)
Eerst kwam er het moment waarop ook zij besefte dat het niet ging. Dat het zo niet door kon gaan. In het geval van Susan was alle media aandacht haar te veel. Ze kon daarmee niet omgaan. Deze bewustwording is een hele belangrijke stap geweest. Want haar gevoel en verstand zeiden dat dit niet werkte.
Maar ja, hoe dan wel? De eerste stap in het vervolg was het om even helemaal te stoppen. Dat geeft ruimte, ontspanning, rust! En rust en ontspanning geven je de mogelijkheid om beter te zien wat je verder wilt.

Standpunt veranderen
Een probleem laat zich zelden oplossen op zijn eigen niveau. Ook bij Susan kwam het besef dat terug keren in de oude situatie, met haar ‘oude’ denkpatronen niet zou werken. De omgeving, met al zijn hectiek laat zich ook niet aanpassen. En dus blijkt ze op zoek te zijn gegaan naar wat haar weg was, wat het pad was dat ze wilde bewandelen. Dit nieuwe standpunt, deze nieuwe zienswijze gaf haar de kracht om weer aan het werk te gaan. Ze voelt de druk niet meer zo van de media. Daarnaast is ze gaan beseffen wat de toegevoegde waarde van haar team, de mensen om haar heen zou kunnen zijn om de gezondheid te bewaren. Met deze nieuwe zienswijze hoop ik dat ze nog lang mag genieten van haar werk en dat daardoor ook anderen weer mogen genieten van haar.

Ook overspannen, burnout of er tegenaan?
Herken je in Susan’s verhaal je eigen situatie? Is het jou ook te veel, is de druk te groot, zijn de verwachtingen je te veel en zie je de mogelijkheden niet meer om het te veranderen?
Hopelijk heb je dan wat aan Susan’s aanpak. Of lees anders eens op mijn website over de training op dit gebied. Alfatraining.

Fred Steetsel
Mentalcoach en Burnoutbegeleider
http://www.ontspannu.nl